Televisie is al decennialang een vast onderdeel van het dagelijks leven. Wat begon als een grote houten kast met een klein, wazig scherm, is uitgegroeid tot een flinterdunne beeldscherm met honderden kanalen en streamingdiensten. Bijna elk huishouden in Nederland en België heeft er een, en toch verandert de manier waarop we ernaar kijken sneller dan ooit. Hoe ziet de tv van vandaag er eigenlijk uit, en waar gaat het naartoe?
De geschiedenis van de tv in vogelvlucht
De eerste officiële televisie-uitzending in Nederland vond plaats in 1951. Het scherm was klein, het beeld was zwart-wit en er was maar één zender. Toch was het een sensatie. Mensen stonden voor etalages om een glimp op te vangen van het nieuwe medium. In de jaren zestig en zeventig groeide het aantal zenders langzaam, en in 1967 verscheen de eerste kleurenuitzending in Nederland. België volgde in hetzelfde decennium. De grote omslag naar platte schermen kwam pas in de jaren negentig en vroege jaren 2000, toen de zware beeldbuis plaatsmaakte voor lcd- en plasmaschermen. Daarna ging het snel. Hd-kwaliteit werd de standaard, gevolgd door full hd en later 4K. Tegenwoordig zijn er al schermen met 8K-resolutie op de markt, al is er vooralsnog weinig content in die kwaliteit beschikbaar.
Hoe moderne tv-schermen werken
Een modern beeldscherm bestaat uit miljoenen kleine pixels die samen het beeld vormen. De meest gebruikte schermtechnologieën zijn led, oled en qled. Een oled-scherm heeft pixels die zelf licht geven en kunnen worden uitgeschakeld. Dat zorgt voor diep zwart en hoog contrast. Een qled-scherm gebruikt een led-achtergrondverlichting met een extra laag van kwantumdeeltjes, wat leidt tot heldere kleuren en hoge helderheid. Beide types hebben voor- en nadelen. Oled presteert beter in donkere ruimtes, terwijl qled geschikter is bij veel omgevingslicht. De beeldverversingssnelheid, uitgedrukt in hertz, bepaalt ook hoe vloeiend bewegende beelden eruitzien. Een scherm van 100 of 120 Hz geeft sportwedstrijden en actievolle scènes scherper weer dan een scherm van 50 of 60 Hz.
Streamen versus traditioneel kijken
De opkomst van streamingdiensten zoals Netflix, Disney+ en Videoland heeft de kijkgewoonten flink veranderd. Steeds meer mensen kijken niet meer op een vast tijdstip naar een programma, maar wanneer het hen uitkomt. Dit heet ook wel uitgesteld kijken. Jonge mensen kiezen vaker voor een laptop of tablet, maar de grote flatscreen blijft populair voor films, series en sportwedstrijden. Traditionele omroepen spelen hierop in door eigen streamingplatformen te lanceren. In België biedt VRT Max content aan, in Nederland doet NPO Start hetzelfde. Toch blijft live televisie op een groot scherm een eigen beleving bieden, vooral bij sportevenementen, nieuws en grote shows. De Vlaamse zanger Sam Gooris en zijn gezin maakten zelfs een heel televisieprogramma over hun avonturen in Australië, wat laat zien dat realitytelevisie rondom bekende gezichten nog steeds een groot publiek trekt.
Waar je op let bij het kopen van een nieuw scherm
Bij de aanschaf van een nieuwe tv spelen meerdere factoren een rol. De schermgrootte is het meest voor de hand liggend, maar ook de kijkafstand telt mee. Als vuistregel geldt dat de afstand tot het scherm ongeveer twee tot drie keer de schermdiagonaal mag zijn. Een scherm van 55 inch werkt goed op een afstand van drie tot vier meter. Verder is het slim om te letten op het aantal hdmi-aansluitingen, zeker als je een spelcomputer, soundbar of mediaspeler wilt aansluiten. Veel nieuwe toestellen zijn ook smart tv’s, wat betekent dat ze rechtstreeks verbinding maken met het internet. Zo kun je apps starten, content streamen en soms ook video’s bellen zonder extra apparatuur. Tot slot verschilt de geluidskwaliteit sterk per toestel. Dunne schermen hebben weinig ruimte voor luidsprekers, waardoor een extra soundbar of luidsprekersysteem de kijkervaring aanzienlijk verbetert.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen oled en qled?
Een oled-scherm heeft pixels die zelf licht produceren en volledig kunnen worden uitgeschakeld, wat zorgt voor diep zwart en sterk contrast. Een qled-scherm gebruikt achtergrondverlichting met een extra laag die kleuren versterkt en het scherm helderder maakt. Oled werkt beter in donkere kamers, qled presteert beter bij veel daglicht.
Hoeveel hertz heeft een goede tv?
Een tv met 100 of 120 Hz geeft vloeiendere beelden bij sport en actiefilms dan een scherm met 50 of 60 Hz. Voor dagelijks gebruik is 60 Hz voldoende, maar wie veel sport of games kijkt, merkt duidelijk het verschil bij een hogere verversingssnelheid.
Is een smart tv noodzakelijk voor streamingdiensten?
Een smart tv maakt het makkelijker om streamingdiensten te gebruiken, omdat apps als Netflix of Videoland rechtstreeks op het scherm staan. Wie een gewone tv heeft, kan ook een aparte mediaspeler zoals een Chromecast of Fire TV Stick aansluiten om hetzelfde resultaat te bereiken.
Welke schermgrootte past bij mijn kamer?
Een handige richtlijn is dat de kijkafstand twee tot drie keer de schermdiagonaal bedraagt. Bij een zitafstand van drie meter past een scherm van ongeveer 50 tot 60 inch goed. Zit je dichter, kies dan voor een kleiner formaat om te voorkomen dat het beeld te overheersend aanvoelt.