De frituur is voor veel Belgen en Nederlanders een vertrouwd begrip. Je vindt ze in bijna elke straat, elk dorp en elke stad. Het gaat om een eetgelegenheid waar je friet, snacks en andere gerechten koopt die vers zijn bereid in heet vet of olie. Wat veel mensen niet weten, is dat de frietkot, zoals Belgen het ook wel noemen, een rijke geschiedenis heeft en veel meer biedt dan een zakje friet met mayonaise.
De geschiedenis van het frietje
Friet heeft zijn wortels in België, al claimen de Fransen soms het tegendeel. Historisch onderzoek wijst uit dat Belgische boeren in de 17e eeuw al aardappelen in vet bakten als vervanging voor gebakken vis wanneer de rivieren bevroren waren. De eerste echte frietkramen verschenen eind 19e eeuw op kermissen en markten. Na de Tweede Wereldoorlog groeide het aantal vaste verkooppunten snel. Vandaag telt België alleen al meer dan vijfduizend officieel erkende verkooppunten van friet. Het gaat dus om een echt stukje cultuur, niet zomaar om een manier om snel iets te eten.
Wat vind je op het menu
Een bezoek aan een frietkot draait niet alleen om friet. Het menu is door de jaren heen flink uitgebreid. Je vindt er klassieke snacks zoals frikandel, kroket, kaassoufflé en viandel, maar ook hamburgers, wraps en soms zelfs salades. De friet zelf wordt in België traditioneel gebakken in ossenwit, een soort rundvet dat zorgt voor een knapperige buitenkant en een zachte binnenkant. In Nederland wordt vaker plantaardige olie gebruikt. Boven op de friet gaat dan een saus naar keuze: mayonaise, ketchup, andalouse, samurai of speciaal. Wie voor het eerst bestelt, staat soms even te kijken bij zoveel keuzes.
Zelf friet bakken of afhalen
Steeds meer mensen bestellen hun friet tegenwoordig aan huis via bezorgdiensten of apps van lokale verkooppunten. Zo bieden veel zaken gratis bezorging aan vanaf een bepaald bedrag, wat het extra laagdrempelig maakt. Toch kiezen veel mensen nog altijd voor afhalen, gewoon omdat verse friet het lekkerst smaakt als je hem meteen eet. Wie thuis zelf friet wil bakken, kiest vaak voor een airfryer of een traditionele friteuse. Met een goede friteuse en de juiste aardappelsoort, zoals de Bintje, kom je al een heel eind. De truc zit hem in twee keer bakken: eerst op een lagere temperatuur, dan op een hogere voor de knapperigheid.
Gezondheid en verantwoord genieten
Friet heeft niet de beste reputatie als het om gezondheid gaat, en dat is begrijpelijk. Gebakken voedsel bevat meer vet en calorieën dan gekookte of gestoomde gerechten. Toch hoeft dat geen reden te zijn om er nooit van te genieten. Voedingsdeskundigen zijn het er over eens dat alles mag, zolang het niet elke dag is. Een portie friet als deel van een gevarieerd eetpatroon is voor de meeste mensen geen enkel probleem. Wie let op zijn inname, kan ook kiezen voor een kleinere portie of een lichtere saus. Bovendien zijn er friteuses die met weinig of geen vet werken, zodat je thuis een iets lichtere versie op tafel zet zonder in te leveren op smaak.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een friteuse en een airfryer?
Een friteuse werkt met een bad van heet vet of olie waarin het voedsel wordt ondergedompeld. Een airfryer gebruikt hete lucht om voedsel te garen en te laten krokeren. Een friteuse geeft doorgaans een knapperiger en voller resultaat, terwijl een airfryer minder vet gebruikt en makkelijker schoon te maken is.
Welke aardappelsoort is het geschiktst voor zelfgemaakte friet?
Voor zelfgemaakte friet gebruik je het beste een bloemige aardappelsoort. De Bintje is in België en Nederland de meest gebruikte soort voor dit doel. Deze aardappel heeft een laag vochtgehalte en een hoog zetmeelgehalte, wat zorgt voor een luchtige binnenkant en een knapperige buitenkant.
Hoe bewaar je overgebleven friet het beste?
Overgebleven friet bewaar je in een afgesloten bakje in de koelkast en eet je bij voorkeur binnen één dag op. Opwarmen doe je het beste in een airfryer of in de oven op hoge temperatuur. In de magnetron wordt friet snel slap en taai, dus dat is minder aan te raden.
Is ossenwit ongezonder dan plantaardige olie voor het bakken van friet?
Ossenwit bevat meer verzadigde vetten dan de meeste plantaardige oliën. Plantaardige oliën zoals zonnebloemolie of arachideolie bevatten meer onverzadigde vetten, wat vanuit voedingsoogpunt gunstiger is. Toch geeft ossenwit een specifieke smaak die veel mensen erg lekker vinden, en voor incidenteel gebruik maakt het weinig verschil voor de gezondheid.