Televisie is voor veel mensen een vast onderdeel van de dag. Je kijkt naar het nieuws bij het ontbijt, zit ‘s avonds voor een serie op de bank of volgt een voetbalwedstrijd met vrienden. Maar de manier waarop we dat doen, is de afgelopen jaren flink veranderd. Van dikke beeldbuis naar dunne flatscreen, van drie zenders naar eindeloos veel keuze. Hoe dat allemaal zo gegroeid is, en wat je vandaag moet weten als je een toestel wilt kopen of gebruiken, lees je hier.
Van beeldbuis naar flatscreen: een lange weg
De eerste televisietoestellen kwamen in de jaren dertig van de vorige eeuw op de markt. Ze waren groot, zwaar en hadden een klein, vaag scherm. De beelden waren zwart-wit en de keuze aan programma’s was zeer beperkt. In de jaren zeventig en tachtig stond de tv al in bijna elk Belgisch huishouden, maar kleur was toen nog relatief nieuw. De echte verandering kwam rond het jaar 2000, toen fabrikanten begonnen met dunne schermen op basis van lcd of plasma-technologie. Die toestellen namen veel minder ruimte in en gaven een scherper beeld. Vandaag zijn oled-schermen populair. Die gebruiken zelfverlichtende pixels, waardoor zwart echt zwart is en kleuren veel dieper lijken. Een modern scherm kan bovendien 4K-beelden tonen, wat vier keer zo gedetailleerd is als het oudere hd-formaat.
Streaming heeft het kijkgedrag veranderd
Vroeger bepaalde de omroep wanneer jij naar een programma keek. Als je het miste, was het weg. Dat is nu heel anders. Via streamingdiensten als Netflix, Disney+ en Streamz kijk je wat je wil, wanneer je wil. Onderzoek toont aan dat steeds meer mensen, zeker jongeren, nauwelijks nog live kijken. Ze starten een aflevering op hun moment en pauzeren wanneer dat uitkomt. Toch is live kijken nog niet dood. Sportevenementen zoals het WK voetbal of de Olympische Spelen trekken nog altijd miljoenen kijkers tegelijk. Die momenten creëren een gevoel van samenzijn dat een streamingplatform moeilijk kan evenaren. Het scherm in de woonkamer speelt daarin nog steeds een grote rol, al wordt het steeds vaker aangevuld met een tablet of smartphone naast de bank.
Smart-tv: meer dan alleen beelden kijken
Een moderne smart-tv is eigenlijk een computer met een groot scherm. Je kunt er niet alleen zenders op ontvangen, maar ook apps installeren, op het internet surfen en video’s bekijken via YouTube of andere platformen. Veel toestellen zijn verbonden met spraakassistenten zoals Google Assistant of Amazon Alexa, zodat je met je stem van zender kunt wisselen of een serie kunt zoeken. Beveiliging speelt daarbij een rol die mensen vaak onderschatten. Een smart-tv is verbonden met het thuisnetwerk en verzamelt soms gegevens over je kijkgedrag. Het is verstandig om de privacy-instellingen na te kijken en automatische software-updates aan te zetten. Zo blijft het toestel veilig in gebruik. De aansluitingen op de achterkant zijn ook iets om op te letten bij de aankoop. Hdmi-poorten zijn nodig voor spelconsoles, mediaspelers of een soundbar, terwijl een usb-aansluiting handig is om foto’s of films van een stick te bekijken.
Waar let je op bij de aankoop van een nieuw scherm
Wie een nieuwe flatscreen wil kopen, komt voor veel keuzes te staan. De schermgrootte is een logisch startpunt. Als vuistregel geldt dat je het scherm op minstens anderhalf tot twee keer zijn breedte van de bank bekijkt. Een scherm van 55 inch is voor de meeste woonkamers een goede maat. Daarna kijk je naar de beeldkwaliteit. Oled-schermen geven de mooiste beelden, maar kosten ook meer. Qled-schermen van Samsung zijn een goed alternatief met felle kleuren en een lagere prijs. Vergeet ook het geluid niet. Dunne schermen hebben vaak kleine luidsprekers die weinig volume geven. Een externe soundbar maakt een groot verschil. Tot slot is het merkimago niet alles. Merken als LG, Sony, Philips en Samsung bieden elk goede toestellen aan in verschillende prijsklassen. Vergelijk de specificaties en lees gebruikersrecensies voordat je beslist.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen oled en qled?
Oled-schermen gebruiken pixels die zelf licht geven. Daardoor is zwart echt zwart en zijn de kleuren diep en nauwkeurig. Qled-schermen gebruiken een backlight met kwantumpunten, wat zorgt voor felle kleuren en een hoge helderheid. Qled-schermen zijn vaak goedkoper, terwijl oled beter scoort op contrast.
Hoelang gaat een gemiddeld tv-toestel mee?
Een gemiddeld toestel gaat bij normaal gebruik zo’n zeven tot tien jaar mee. De levensduur hangt af van het type scherm, het gebruiksgemak en de softwareondersteuning van de fabrikant. Oudere toestellen krijgen na verloop van tijd geen updates meer en kunnen sommige apps niet meer draaien.
Kan ik een oud toestel weggooien bij het gewone afval?
Een oud tv-toestel mag niet bij het gewone huisvuil. Het bevat materialen die schadelijk zijn voor het milieu, zoals lood en kwik. Je kunt het gratis inleveren bij een recyclagepark of meegeven met de ophaling van groot elektrisch afval in jouw gemeente.
Wat is de invloed van blauw licht van een scherm op de slaap?
Het blauwe licht dat schermen uitstralen, kan de aanmaak van het slaaphormoon melatonine remmen. Daardoor val je moeilijker in slaap als je kort voor het slapengaan nog kijkt. Veel toestellen hebben een nachtmodus die het scherm warmer maakt en zo minder blauw licht uitzendt.