Een notaris is iemand die officiële documenten opstelt en ondertekent, zodat die juridisch geldig zijn. Veel mensen komen pas voor het eerst in contact met een notariskantoor als ze een huis kopen of een erfenis regelen. Toch speelt deze juridische ambtenaar een veel grotere rol in het dagelijks leven dan de meeste mensen denken. Van het opstellen van een testament tot het regelen van een huwelijkscontract: er zijn meer situaties dan je verwacht waarbij je een beroep doet op iemand met deze functie.
De taken van een notaris zijn breder dan alleen vastgoed
Veel mensen denken dat een notariskantoor alleen nodig is bij de aankoop van een woning. Dat klopt niet helemaal. De taken van een officieel aangestelde juridische ambtenaar gaan veel verder. Zo stelt hij of zij testamenten op, regelt schenkingen, maakt samenlevingscontracten en huwelijksovereenkomsten op en helpt bij de afwikkeling van een nalatenschap. Ook voor het oprichten van een vennootschap of het regelen van een volmacht kun je bij dit kantoor terecht. Elke akte die door zo iemand wordt opgesteld, heeft een officieel karakter. Dat betekent dat de inhoud ervan door de overheid als waarheid wordt aanvaard, tenzij het tegendeel bewezen wordt. Dat geeft alle betrokken partijen zekerheid en bescherming.
Hoe een notarisakte de koop van een woning vastlegt
Bij de aankoop van een huis of appartement zijn er in België twee belangrijke stappen. Eerst is er het compromis, ook wel de onderhandse verkoopovereenkomst genoemd. Daarna volgt de officiële akte bij de notaris. Die tweede stap is verplicht bij de overdracht van onroerend goed. De ambtenaar controleert dan of er geen schulden op het pand rusten, of de verkoper echt eigenaar is en of alle vergunningen in orde zijn. Vervolgens wordt de koopakte ondertekend en ingeschreven in de openbare registers. Pas na die inschrijving ben je officieel eigenaar. De kosten die daarbij komen kijken, noemen mensen ook wel de notariskosten of registratiekosten. Die bestaan uit belastingen, ereloon en administratieve kosten. In België betaal je bij een gewone aankoop registratierechten, tenzij je in aanmerking komt voor een verlaagd tarief.
Wat een testament regelt en waarom het verstandig is er één op te stellen
Ongeveer de helft van de Belgen heeft geen testament. Dat betekent dat bij overlijden de wet bepaalt wie wat erft. Soms is dat prima, maar in andere situaties leidt het tot problemen. Wie zijn of haar bezittingen zelf wil verdelen, legt dat vast in een testament. Dat kan via een notariskantoor, maar ook handgeschreven door de persoon zelf. Een notarieel testament biedt meer zekerheid, omdat de ambtenaar het opstelt, bewaart en registreert in het Centraal Register van Testamenten. Zo kan het nooit verloren gaan of betwist worden op basis van de handtekening. Bij het overlijden van een familielid regelt de notaris ook de verdeling van de nalatenschap. Hij of zij berekent welke erfbelasting betaald moet worden en zorgt dat alles correct verloopt tussen de erfgenamen.
Hoeveel kost een bezoek aan het notariskantoor
De kosten voor een bezoek aan een notariskantoor hangen sterk af van wat je laat regelen. Voor een eenvoudig adviesgesprek vragen sommige kantoren weinig of niets. Voor het opstellen van een akte betaal je ereloon, dat gedeeltelijk wettelijk is vastgelegd. Bij vastgoedtransacties zijn de kosten het hoogst, omdat er ook belastingen meegerekend worden. Bij een woning van 300.000 euro in België loopt het totaalbedrag aan registratierechten en kosten al snel op tot enkele duizenden euro’s. Voor een testament of samenlevingscontract liggen de bedragen een stuk lager. Wie wil weten wat iets precies kost, kan altijd eerst een vrijblijvende offerte opvragen. Veel kantoren geven die graag, zodat je niet voor verrassingen staat.
Veelgestelde vragen
Moet ik altijd naar een notaris als ik een huis koop?
Bij de aankoop van een woning in België is een officiële akte verplicht. Zonder die akte wordt je niet ingeschreven als eigenaar in de openbare registers. Een bezoek aan een notariskantoor is bij vastgoedtransacties dus niet optioneel.
Kan ik zelf kiezen welk kantoor ik gebruik?
Je mag als koper zelf een kantoor kiezen. In de praktijk brengen zowel koper als verkoper soms elk een eigen kantoor mee, maar dat is niet verplicht. Beide partijen mogen ook hetzelfde kantoor gebruiken.
Is een handgeschreven testament even geldig als een notarieel testament?
Een handgeschreven of eigenhandig testament is in België geldig, maar brengt meer risico’s mee. Het kan verloren gaan, beschadigd raken of betwist worden. Een testament dat via een officieel kantoor is opgesteld en geregistreerd, biedt meer zekerheid voor alle betrokkenen.
Wat gebeurt er als iemand overlijdt zonder testament?
Als iemand overlijdt zonder testament, geldt de wettelijke erfopvolging. Dat betekent dat de wet bepaalt wie erft en hoeveel. De echtgenoot of wettelijk samenwonende partner en de kinderen komen als eerste in aanmerking. Andere familieleden erven alleen als er geen kinderen of partner zijn.