Een notaris speelt een grote rol op belangrijke momenten in je leven. Bij de aankoop van een huis, het opstellen van een testament of de regeling van een erfenis: telkens staat deze juridische professional klaar om alles officieel en correct vast te leggen. Toch weten veel mensen weinig over wat er tijdens zo’n bezoek precies gebeurt, wat het kost en wanneer je er eigenlijk naartoe moet. Dat verandert nu.
De taak van een notarieel ambtenaar
Een notarieel ambtenaar is aangesteld door de overheid en heeft de bevoegdheid om officiële akten op te stellen. Dat zijn juridische documenten die wettelijk geldig zijn en die de rechten en plichten van alle betrokkenen vastleggen. Denk aan een aankoopakte voor een woning, een huwelijkscontract of een schenkingsakte. De ambtenaar controleert daarbij of alles klopt, of alle partijen goed begrijpen wat ze tekenen en of er geen problemen zijn met het eigendom of de rechten van anderen. Hij of zij staat dus niet aan de kant van één partij, maar bewaakt de belangen van iedereen die bij de akte betrokken is. Dat maakt dit beroep anders dan dat van een advocaat, die wél partijdig mag zijn.
Wanneer je een bezoek aan het kantoor nodig hebt
Voor sommige zaken ben je wettelijk verplicht om langs te gaan bij een notariskantoor. De aankoop van een woning of een stuk grond kan in België niet zomaar met een handtekening op papier worden geregeld. Dat moet via een officiële akte. Hetzelfde geldt voor het vestigen van een hypotheek, het opmaken van een testament of het verdelen van een erfenis. Maar je hoeft niet altijd gedwongen te zijn om er gebruik van te maken. Veel mensen kiezen er ook vrijwillig voor om een schenking te laten vastleggen of om hun huwelijksvermogen goed te regelen. Vroegtijdig advies vragen kan later veel problemen en kosten voorkomen, zeker als het gaat om familiale situaties of grotere sommen geld.
Wat een notariële akte kost
De tarieven voor notariële diensten zijn in België wettelijk vastgelegd. Dat wil zeggen dat je bij het ene kantoor niet meer of minder betaalt dan bij het andere voor dezelfde dienst. De kosten hangen samen met de waarde van de transactie of het vermogen dat wordt geregeld. Bij de aankoop van een woning bestaat het totale bedrag dat je betaalt uit verschillende delen: het ereloon van de ambtenaar, de registratierechten die naar de overheid gaan, en diverse administratieve kosten. Online zijn er rekenmiddelen beschikbaar waarmee je een schatting kunt maken van wat je zult betalen. Het is verstandig om dit vroeg in het proces na te gaan, zodat je niet voor verrassingen komt te staan bij het tekenen.
Hoe je het juiste kantoor vindt
In Vlaanderen en de rest van België zijn er honderden kantoren verspreid over het land. Via het officiële platform notaris.be kun je eenvoudig zoeken op gemeente of postcode. Elk kantoor heeft zijn eigen specialisaties, al kunnen ze allemaal de basisakten opmaken. Sommige kantoren zijn sterk in vastgoed, andere hebben meer ervaring met erfrecht of vennootschappen. Het is toegestaan om zelf te kiezen welk kantoor je inschakelt, ook als de andere partij bij een aankoop al een voorkeur heeft. Bij grotere transacties of complexe familiale situaties loont het de moeite om van tevoren even te bellen voor een kennismakingsgesprek. Zo weet je of de aanpak van het kantoor bij je past en kun je gericht vragen stellen voor je een beslissing neemt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een notaris en een advocaat?
Een notarieel ambtenaar is onpartijdig en stelt officiële akten op die wettelijk bindend zijn. Een advocaat verdedigt de belangen van één partij en treedt op in geschillen. Ze hebben allebei een juridische opleiding, maar vervullen een heel andere rol.
Kan ik zelf kiezen welk kantoor ik gebruik bij de aankoop van een huis?
Bij de aankoop van een woning mag je in België vrij kiezen welk kantoor je inschakelt. Je bent niet verplicht om het kantoor van de verkoper te gebruiken. Beide partijen kunnen ook elk hun eigen kantoor kiezen, dat werkt prima.
Is een mondelinge afspraak ook juridisch geldig zonder akte?
Een mondelinge afspraak kan in bepaalde gevallen juridisch geldig zijn, maar voor grotere zaken zoals de aankoop van vastgoed of een schenking is een officiële akte verplicht. Zonder die akte heeft de afspraak geen rechtskracht en kun je er later moeilijk aanspraken op doen.
Hoe lang duurt het om een akte te laten opmaken?
De doorlooptijd verschilt per soort akte. Voor de aankoop van een woning duurt het gemiddeld drie tot vier maanden tussen het ondertekenen van het compromis en het tekenen van de definitieve akte. Dat komt door onderzoek naar eigendomsrechten, het opvragen van attesten en de administratieve verwerking. Een eenvoudiger akte zoals een schenking kan sneller worden afgehandeld.